Robinson Crusoe ve Radford Arasında: İktisadi Soyutlama ve Epistemik Kapanma

Abstract

Abstract

Bu çalışma, neoklasik iktisadın temel analitik araçlarından biri olan Robinson Crusoe modelini iktisat felsefesi ve iktisat düşüncesi tarihi perspektiflerinden eleştirel biçimde incelemekte; modelin açıklayıcı kapasitesini İkinci Dünya Savaşı esir kampı gözlemleri üzerinden değerlendirmektedir. Çalışmanın temel argümanı, Robinson Crusoe modelinin yalnızca gerçekliği basitleştirmekle kalmayıp, izole bireyi evrensel ve kendine yeterli bir başlangıç noktası olarak sunarak bir epistemik kapanma ürettiğidir. Toplumsal ilişkiler, kurumlar, güç ilişkileri ve tarihsel bağlam bu kapanmanın yapısal dışlamalarıdır. Çalışma bu eleştiriyi modelin tarihsel ve retorik kurgusu, güç ve emek ilişkilerinin görünmezleştirilmesi ile kurumsal iktisadın vurguladığı toplumsal iç içe geçmişlik sorunu üzerinden geliştirmektedir. Esir kampı gözlemleri, gerçek anlamda izolasyon ve kıtlık koşullarında dahi ekonomik yaşamın bireysel optimizasyon yerine kurumlar, normlar ve toplumsal etkileşim aracılığıyla örgütlendiğini göstermektedir. Sigaranın kendiliğinden para işlevi kazanması ve piyasaların ortaya çıkışı, modelin dışladığı unsurların ekonomik düzenin oluşumunda kurucu bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, Robinson Crusoe modelinin epistemik sınırlarını tartışarak iktisat metodolojisinde model çeşitliliğinin ve toplumsal bağlamın önemine dikkat çekmektedir.