Ahlaka Aykırı Fiilden Sorumlulukta Özel Kast Şartı

Abstract

Abstract

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m 49/2 uyarınca zarar verici bir fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bu hüküm, hukuk düzeninde yalnızca yazılı normlarla değil, aynı zamanda toplumun ortak değerleri ve genel ahlak ilkeleriyle de koruma sağlandığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, failin davranışı herhangi bir hukuk kuralını ihlal etmese dahi, eğer fiil toplumun ahlaki değerleriyle açıkça bağdaşmıyor ve başkasına kasıtlı olarak zarar veriyorsa, sorumluluk doğmaktadır. Bu çalışma kapsamında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m 49/2 hükmü kapsamında sorumluluğun ortaya çıkabilmesi için aranacak olan kast unsurunun niteliği üzerinde, ilgili tartışmalara da yer verilerek, durulması hedeflenmiştir. Bu çerçevede hükmün istisnai niteliğinin muhafaza edilmesi için genel kastın yeterli olup olmadığı ve özel kastın şart olarak aranmasının gerekip gerekmediği sorusu merkeze alınmıştır. Zira, özellikle kast unsuru ile ahlaka aykırılık kavramının sınırları öğretide geniş tartışmalara konu olmuş, bu husus hukuk güvenliği ve öngörülebilirlik açısından önem arz etmiştir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk olarak, söz konusu hükmün amacı ve kökenine değinilecektir. Bu bağlamda, hükmün Alman Medeni Kanunu ve İsviçre Borçlar Kanunu’ndaki düzenlemeler ile benzerliği ve Türk hukukundaki sistematik konumu açıklanacaktır. Bu karşılaştırmalı yaklaşım, hükmün Türk hukukuna özgü yönlerini ve kast unsuruna yönelik tartışmaların temelini daha açık biçimde ortaya koymayı hedeflemektedir. Sonrasında ise hükmün uygulanması için aranan unsurlar ilgili tartışmalara da yer verilerek incelenecektir. Özellikle çalışmanın temel araştırma konusu olan kast unsurunun detaylı bir biçimde ele alınması planlanmaktadır. Çalışmanın devamında hükmün uygulama alanı açıklanacak ve uygulama örneği olarak sözleşmesel ilişkiye müdahale değerlendirilecektir. Böylelikle, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m 49/2’nin yalnızca soyut bir açıdan değil, pratikteki önemi de anlaşılarak incelenmiş olacaktır.